مهمترین عامل ایجادكننده ضایعات ناشی از گاز خردل مرگ سلولی است كه به دنبال الكیلاسیون اهداف حساس داخل سلول ایجاد میشود. در خصوص مكانیسم اثر گاز خردل و ایجاد عوارض آن مكانیسم واحدی وجود ندارد. در حال حاضر چند مكانیسم مهم در مورد اثرات گاز خـــردل مطرح است كه هر یك از آنها قادر به توجیه بخشی از عوارض گاز خردل هستند مانند اثر مهاری گاز خردل بر متابولیسم انرژی در سلول و مهار گلیكولیز كه نقش بسیار مهمی در مرگ سلولی در مرحله حاد آسیب ناشی از گاز خردل دارد. این عوامل عوارض مختلفی مانند عوارض تنفسی، پوستی، چشمی، سیستم ایمنی و … ایجاد میكند كه 2 مورد اول آن شایعتر بوده و هركدام از آنها به 2 دسته عوارض حاد اولیه و دیررس تقسیم میشوند. اثرات سولفورموستارد بر دستگاه تنفسی و تنفس :
از آنجا كه سولفورموستارد به صورت گاز استفاده میشود میتواند به مجاری تنفسی تحتانی راه یابد. با تماس ذرات گازی شكل با گیرندههای اصلی سرفه، بیمار دچار سرفههای قطاری میشود كه ابتدا بدون خلط بوده ولی به تدریج خلط نیز به آنها اضافه میشود. به مرور با آسیب اپیتلیوم سطحی برونشها، سلولهای مژكدار كه وظیفه خروج ترشحات را به عهده دارند، قادر به انجام وظیفه خود نبوده و ترشحات در برونشها تجمع یافته و دهـــــانه برونشیولها و برونشها مسدود میگردد و ایجاد آتلكتازی (1) در ریه میشود.با افزایش سرفه و خلط، اكسیژن كافی وارد آلوئولها نشده و گازكربنیك حاصل از متابولیسم سلولها نیز از ریه خارج نمیشود و سندرم هیپوونتیلاسیون (2) ایجاد میگردد و اگر خونریزی حاصل از التهاب مجاری نیز زیاد گردد میتواند منجر به انسداد مجاری تنفسی و خفگی بیمار گردد.
در هر حال گاز خردل باعث تخریب بافت ریه و راههای هوائی، ایجاد اختلالات بیوشیمیایی در ریه، آسیب عروقی ریه و اختلال در عملكرد سلولهای دفاعی ریه را مینماید.
